حرف علّه به‌جاى فاء ولام باشد ، آن را لفيف مفروق خوانند چون وقى ووقى واگر به‌جاى عين ولام باشد ، آن را لفيف مقرون خوانند چون طىّ وطوى . پس مجموع أسماء وافعال بر هفت نوع بود : صحيح است ومثال است ومضاعف * لفيف وناقص ومهموز وأجوف وأحوال هريك از اينها در اين كتاب روشن گردد - إن شاء اللّه تعالى . فصل : [ زمان در فعل ] دانسته شد كه فعل ثلاثي مجرّد را سه صيغه است فعل چون نصر وفعل چون علم وفعل چون شرف واين هر سه فعل ماضي است كه دلالت مىكند بر زمان گذشته وهر يكى را مستقبلي است كه دلالت مىكند بر زمان آينده ومستقبل فعل سه است فعل يفعل چون نصر ينصر وفعل يفعل چون ضرب يضرب وفعل يفعل چون منع يمنع ومستقبل فعل دو است فعل يفعل چون علم يعلم وفعل يفعل چون حسب يحسب . ومستقبل فعل يكى است فعل يفعل چون شرف يشرف . پس مجموع أبواب ثلاثي كه ماضي وى مجرّد است از حروف زوايد شش است : فعل يفعل چون نصر ينصر وفعل يفعل چون ضرب يضرب وفعل يفعل چون علم يعلم . واين سه باب را أصول خوانند ؛ زيرا كه حركت عين ماضي ، مخالف حركت عين مستقبل است . وفعل يفعل چون منع يمنع وفعل يفعل چون حسب يحسب وفعل يفعل چون شرف يشرف . واين سه باب را فروع خوانند ، زيرا كه حركت عين ماضي ، موافق حركت عين مستقبل است .